Paniekvoetbal in je team? Zo herken je de vechtfase

Elke organisatie kent ze: periodes waarin het werk meer op paniekvoetbal lijkt dan op een plan.

De druk is hoog. De oude manier van werken hapert. En er is geen tijd om het echt aan te pakken.

Een voorbeeld. Er moet eerst meer sales binnen — alle ballen op running the business. Alleen: dat runnen gaat steeds slechter, want er zitten structurele fouten in de aanpak.

En dan rolt het. Frustratie loopt op. Oogkleppen gaan op. Iedereen springt in actie — en tegelijk haken er steeds meer mensen af, want “het heeft toch geen zin”. Verloop en verzuim stijgen. De operatie is alleen nog maar bezig met inwerken en gaten dichtlopen. Voor verbetering is geen tijd meer.

Het is paniekvoetbal geworden.

Het goede nieuws

En toch — en dit is belangrijk — is dit beter nieuws dan het voelt.

Want in deze fase staat iedereen nog ‘aan’. Mensen vinden van alles. Ze wíllen verbetering. Dat is geen kleinigheid. Een team dat ruziet over de koers is al een stuk verder dan een team waarin niemand nog iets inbrengt.

Dus: als dit herkenbaar voelt, ben je verder dan je denkt.

Het probleem is alleen dat al die energie geen kant op gaat. Het is alsof iedereen tegelijk op de bal duikt en op zijn eigen manier wil ingrijpen. Stuk voor stuk goedbedoeld. Maar samen wordt het chaos — en de bal komt geen meter verder.

Iedereen bedoelt het goed. Iedereen wil iets doen. En het gezamenlijke resultaat is nul.

Er gebeurt van alles in de onderstroom, en we worden er allemaal in meegesleurd — juist omdat we het allemaal goed willen doen.

Wat gebeurt er nu echt? – Vechtfase

De verschillen worden zichtbaar.

Verschil tussen hoe het is en hoe je wil dat het is. Verschil van mening. Verschil van inzicht. Vaak niet goed uitgesproken — en dus: “de ander begrijpt het niet”.

En verschillen, daar kunnen we slecht tegen. Ze halen ons uit balans.

Dit is de vechtfase. Of: de puberfase.

In de fase ervoor — de afhankelijkheidsfase, of vluchtfase — bleven moeilijke dingen onuitgesproken. Hier gebeurt dat wél. En dat is vooruitgang. Want het betekent dat de teamleden helderheid hebben over hun rol en taken. Dat er gezamenlijke doelen liggen. Dat mensen effectiever met elkaar praten.

De interactie neemt toe. En daardoor worden de verschillen pas echt zichtbaar.

Verschillen in aanpak. In snelheid. In begrip. Plus een hoop aannames en oordelen die lang niet altijd kloppen. “Zij is altijd zo strak, geen greintje menselijkheid.” “Hij onderbreekt steeds, geeft ons geen ruimte, wil alleen zijn eigen verhaal horen.”

Soms lopen die verschillen tussen subgroepen. De ‘oude garde’ tegen de ‘nieuwe garde’. ‘De business’ tegenover de ‘staf’. Binnen je eigen groepje doe je alsof iedereen hetzelfde denkt. En de kloof met die andere groep lijkt onoverbrugbaar. “Zij zijn anders.”

Waarom dit zo taai is – werken met verschillen in je team

Die verschillen zijn ongemakkelijke spiegels. Ze halen ons uit onze psychologische stabiliteit, uit het gevoel van controle. Klopt mijn beeld eigenlijk wel? Heb ik het wel onder controle?

Steeds opnieuw naar die verschillen kijken kost moeite. Het vertraagt. En daar hebben we — onbewust, en vaak ook heel bewust — geen zin in.

Dus zoeken we shortcuts. We zetten mensen in hokjes en plakken er een negatief label op. Dan hoeven we ze niet meer echt te zien. De frustratie groeit, omdat dingen niet gezien worden. En in de groep strijden er meerderen om hetzelfde: dat iedereen eindelijk ‘het’ snapt — oftewel dat iedereen meegaat in hún versie van de werkelijkheid.

Typische reacties op die verschillen:

•       Subgroepen vormen. De oudjes tegen de nieuwen.

•       Stereotype rollen. De één schiet in de rol van verzorger. De ander wordt het werkpaard dat alles oplost. Weer een ander de scherpe criticus. En er is altijd een vredestichter die de boel wat sust. En zo verder.

Het geeft allemaal even lucht. Het haalt het ongemak van de verschillen weg. Maar het lost niets op.

De verschillen zijn juist je goud

Want precies in die verschillen zit de informatie die het team verder kan brengen.

De kunst is om voorbij de oordelen en aannames te komen. Die informatie naar boven te halen. En daarop je besluiten te baseren en je doelen te halen.

Simpel is dat niet. Deze puber- of vechtfase is juist zo taai omdat dingen hard uitgesproken worden — en dan gaat de boel weer op slot. Het lastigste: niemand kan de onpartijdige blik houden. Iedereen wordt erin gezogen. Onuitgesproken loopt er een strijd over wie het bij het juiste eind heeft, en wie het eigenlijk voor het zeggen heeft. “Ik weet hoe we dit moeten oplossen” is dan gewoon één van de vele stemmen die precies dat beweren.

Je herkent het vaak aan die éne heel kritische persoon.

Grote kans dat die persoon ergens een punt heeft. En grote kans dat het een verantwoordelijkheid is van de hele groep — niet van hem of haar alleen. Wat er namelijk vaak gebeurt: de rest van de groep heeft het kritische geluid onbewust aan deze persoon uitbesteed. Zijn er meer mensen die stiekem iets in die kritiek zien?

Kan de groep haar doel halen met de ogen dicht voor dat punt?

Zo niet — dan is het een taak van de groep als geheel.

Hoe dat onbewust uitbesteden precies werkt, lees je hier.

Hoe kom je hieruit?

Eerst dit: paniekvoetbal voelt inefficiënt en frustrerend. Maar je team is al ‘aan’. Dat is je startkapitaal.

De volgorde die werkt:

Begin bij het fundament.

Zolang dat niet staat, blijft elke discussie zweven. Deze 5 stappen helpen je om de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Dat is je eerste, concrete stap.

Bouw daarna aan volwassen interactiepatronen.

Leer als groep dat verschillen niet zo definitief zijn als ze lijken — en dat er veel meer common ground is dan je denkt. Die ontdek je alleen door de discipline op te brengen om te voelen dat je van alles wíl zeggen, maar alleen te zeggen wat de dialoog op dat moment verder helpt.

Oftewel: niet meer allemaal tegelijk op de bal duiken, maar de bal leren rondspelen.

Zo leer je vertrouwen dat je je verschillen samen kunt oplossen.

Gebruik frustratie als informatiebron.

Maar maak het niet persoonlijk. Frustratie wijst bijna altijd naar iets dat klopt. Volg dat spoor in plaats van de boodschapper.

Aan de slag

Begin vandaag bij het fundament: de 5 stappen om de neuzen dezelfde kant op te krijgen.

Loopt je team echt vast? Mail naar support@schoolofmavericks.com, dan kijken we samen naar jouw situatie.